:: INFÓRMATE dende a Galiza ::

O ideal de como debe ser unha muller afecta á saúde de moitas

Archivado en Entrevistas • Fecha: 02-03-2007 10:33

Entrevista a Ana Távora, psiquiatra - (E. Campo)

Ana Távora, psiquiatra, di que existe unha relación entre a incorporación dos valores dominantes sobre a muller e o seu malestar psíquico. Esas premisas tradúcense en ideas como que ser boa equivale a non sentir agresividade, ser nai equivale a organizarse desde o amor e a importancia dos afectos e ser esposa supón controlar a sexualidade. A doutora, coordinadora do equipo de Saúde Mental de Santa Fe (Selecta), considera que eses valores levan ás mulleres a priorizar a relación cos outros como clave na súa construción como suxeito, o que dificulta o proceso de individualización. Távora ofreceu unha conferencia titulada «A importancia do amor de parella na construción da identidade das mulleres» no Centro de Profesorado e Recursos -CPR- de Avilés.

- ¿Que ten de peculiar o tratamento de saúde mental con mulleres?

- Ten algo especial se o profesional intúe dalgún xeito que o feito de ser muller ou de ser home ten unha influencia. A distinción é consecuencia do esquema de referencia co que traballo, que se basea en que o enfermar das mulleres está relacionado co lugar social que se lles adxudicou. O mundo externo organizou o seu mundo interno, e as mulleres adoptan ou se moldean segundo ese ideal do sistema social, o que, en moitos casos, prodúcelles sufrimento e failles enfermar. Están condicionadas por ese ideal de «a muller» que anula a diversidade nas mulleres.

- ¿Cal é ese ideal de muller?

- Suponse que temos que ser boas, coidadoras, centrarnos especialmente nos fillos e na parella, o traballo ten que ser menos importante que as relacións afectivas, e debemos atender as necesidades dos demais antes que as propias. É unha idea do que temos que ser que, na medida que as mulleres incúmpreno, afecta á súa saúde. E iso é así porque existen mecanismos moi sutís para que ti fagas túa esa construción social, o poder expón un xeito de ser que che vende como boa e ti a interiorizas.

- E romper con esas normas supón trastornos.

- Non sempre, hai mulleres que se adaptan ao sistema social e non teñen ningún tipo de conflito, porque o asumen como propio. Pero hai outras que din, por exemplo: «Non, eu non quero ser coidadora». É entón cando xorde o conflito porque unha parte dela pensa que se non coida non é unha boa muller, pero que se realiza os coidados non pode realizarse como persoa. Segundo a miña experiencia profesional, é moi difícil dicir non ao sistema social e quedar con toda tranquilidade, sen culpa nin conflitos.

- ¿Como son eses conflitos?

- A maioría vive unha situación de conflito que en moitos casos non se percibe. Realicei unha investigación con grupos de médicas, e algunha comentaba que non debería estar alí, senón coa súa filla. Teñen o conflito, pero non o resolven. Hai mulleres que acoden a Saúde Mental sen pensar que hai conflito -din estar a gusto sendo amas de casa- pero sofren os síntomas, como crises de pánico cando van facer a compra ao supermercado.

- ¿E que papel desempeña o amor en todo isto?

- Tres investigadoras estamos realizando un proxecto de investigación sobre o amor e as prácticas das mulleres. É moi importante a relación entre o amor pasional e determinados problemas na vida das mulleres. O amor de parella priorízase como algo que dá a identidade. A relación cun home é imprescindible para a súa definición, e canto máis central é esa idea máis dificultades existen para despregar as súas outras capacidades. A idea de que a parella é o máis importante non só a teñen amas de casa, téñena desde mozas de 17-18 anos que non teñen noivo e senten que son menos que as demais, ou mulleres que sendo independentes dinche: «É que estou soa». Se se potencia que para constituírche como muller o central é que che queiran e que ti queiras, e ter unha relación de parella, iso leva a sobrevalorizar o afectivo.

- ¿Está relacionada esa tiranía do afectivo cos malos tratos?

- Existe na medida en que as mulleres que son vítimas de violencia non poden elaborar o feito de que o amor de parella non sexa o lugar onde elas poden atopar o que lles falta, é dicir, están empeñadas en atopar algo na parella -o afectivo, o pasional- porque consideran que o que lles falta ten que vir necesariamente de que un home as queira. E aínda que ese home está mostrándolle diariamente que lle fai dano, a fantasía de que poida encher as carencias que ela ten faille seguir na relación en contra do que lle convén.

- Falamos de dominación

- Jessica Benjamin di que a dominación é un desexo dos subordinados. Chega un momento en que o feito de ser dominada convértese nun desexo. O único xeito de sacar á muller desa situación de vítima é traballar con elas para poder desvelar as relacións que existen entre a centralidade do afectivo e a frecuencia dos sentimentos de insatisfacción, partindo da base de que a túa saúde mellora na medida que sentes que podes xestionar a túa propia vida.

- ¿Como é a relación emocional das mulleres respecto das súas parellas?

- As mulleres necesitan reflexionar sobre a súa relación cos homes. Moitas gastan as súas enerxías en dar aos homes o soporte emocional que necesitan, e non é unha relación recíproca. Eles teñen problemas que non saben resolver, en relación co tipo de identidades que entran en conflito coa súa identidade como homes. Segundo Jonadostir, as mulleres, para cubrir as súas carencias, dedícanse a darlles achéguelos que eles necesitan para seguir sendo suxeitos, e suxeitos públicos, de forma que eles utilizan estes achegues para poder seguir sendo homes públicos, mentres que as mulleres non reciben nada a cambio.

- ¿Que papel ten a educación?

- Teno, sobre todo, desde unha dimensión preventiva. Os profesionais da educación deben incorporar aspectos como a perspectiva de xénero ou a psicoloxía social para poder velar que o tipo de interaccións que se dan entre os mozos e as mozas sexan relacións onde se organicen vínculos igualitarios.

Fonte: El ideal de cómo debe ser una mujer afecta a la salud de muchas