:: INFÓRMATE dende a Galiza ::

Sobre o informe Stern

Archivado en Ecoloxía • Fecha: 02-11-2006 18:16

Jaime Richart

Nicholas Stern, ex economista-xefe do Banco Mundial, nun informe de 700 páxinas encargado fai un ano polo o ministro británico do Tesouro, anuncia o desplome dun 20% da economía mundial se non cambia o deterioro do clima.

Stern propón catro xeitos de recortar as emisións de gases de efecto invernadoiro para frear o quecemento da terra ata taxas que fagan compatible o crecemento económico e o respecto ao medio ambiente, que custaría un 1% do PIB mundial.

Segundo o informe os niveis de gases de efecto invernadoiro situábanse en 280 ppm (partes por millón) de CO² antes da revolución industrial. Agora elévanse a 430 ppm. Se as emisións anuais continúan ao ritmo actual, elevaríanse a 550 ppm no ano 550. Pero se o incremento se acelerara coa mesma intensidade con que crece agora, poderíase alcanzar esa cifra no ano 2035.

Se non se tomase ningunha medida para frear as emisións, o volume de gases triplicaríase ao final do século XXI, provocando un aumento global da temperatura de 5 grados. Hai que ter en conta que 5 grados é a diferenza que hai entre a temperatura actual e a da idade de xeo.

Predice Stern o que calquera ignorante pero esperto, pode deducir se isto segue así: fame, movementos o migratorios masivos, perda de fertilidade en inmensas extensións, falta de auga potable e un longo etcétera que pon os pelos de punta a un ser humano "normal"... Pero o que non di, porque a linguaxe común non é de especialistas é: señores, a responsabilidade de tantas partículas ppm é das enerxías convencionais, e delas o 90% corresponden á automoción, ao coche particular e á electricidade. Se queren vds. sobrevivir, haberán de deixar de fabricar coches de uso privado ou reducir drasticamente a súa fabricación deixando só a destinada ao transporte público, ou ben substituír inmediatamente o petróleo polo hidróxeno. Non, isto non é cousa do economista. Para iso están os que deben tomar boa nota do que di Stern, aínda que podemos apostar que lles traerá sen coidado. E para explicalo coa linguaxe dun neno estamos os demais...

E é que os seis mil millóns longos de seres humanos "normais", atopámonos manexados por dirixentes políticos, económicos, empresariais ou industriais "mutantes". Un mutante é un espécime que pensa e sente de maneira diferente ao común dos mortais. Cada época confírelle un distintivo. E na actual, só está atento a saír adiante cada día co seu grupo político, financeiro, industrial... sen ningunha capacidade para dar marcha atrás en numerosos aspectos económicos que a biosfera require.

A resposta ás 700 páxinas do informe de Stern sobre o que vai ocorrer cabe nunha soa: ninguén lle vai a facer caso. Todo seguirá igual. Para executar as medidas propostas no informe, sería necesaria unha intelixencia extraordinaria corporativa que non existe no mundo occidental, asociada a unha sinerxía por iso mesmo imposible.

A diferenza dos gregos da antigüidade que vivían preocupados por todo o contrario: polo metron, pola medida, é dicir a contención, e como outros pobos e personaxes se moveron pola expansión da liberdade ou os descubridores pola funesta evanxelización, e así sucesivamente... a sociedade occidental veu obrigando a calculalo todo pola desmesura.

Efectivamente, os mecanismos que interactúan nas sociedades chamadas "libres" son exclusivamente de orden económico e estatístico: incentivo, imposto, taxa. Que ninguén espere comprender doutro xeito que para que a arca de Noé non naufrague, hai que espertar a unha conciencia nova global e a unha comprensión do mundo distinta nas que o número sexa só auxiliar. Esperar que os pobos dirixentes e os seus membros rectores renuncien a esa desmesura base da economía mundial, ao saqueo, ao espolio dos recursos é como pedir aos gregos antigos que renunciasen á sofrosiné durante os séculos que se conduciron por ela, ou que os conquistadores abandonasen os seus xenocidios...

O marco e as medidas que propón Stern no seu informe son económicas. Occidente non pode interpretar doutra maneira o mundo. Non pode concibir as necesidades do planeta senón a través do económico. Son demasiadas as xeracións que viñeron vendo a realidade a través desa maneira de entender o mundo e a vida.

Pero ¿que din a todo isto a antropoloxía, a sociobioloxía e o sentido común?: que atopámonos nun punto crítico do devir humano e planetario. E en semellante transo, mentres os demais países ao parecer non din nada, os británicos buscan a esperanza non nunha sacudida da intelixencia natural da Intelligentsia mundial, senón nos efectos que a Economía e a reacción económica de mentes afeitas a contar magnitudes milmillonarias, poidan producir en toda a sociedade humana. Non hai quen, sobre todo se ten algunha conexión coa alta política e as altas finanzas, sexa capaz de razoar doutro xeito no que non estea presente a macroeconomía.

Pero resulta que a cousa, por aquí, desde o sentir e pensar virxe do neno, ha de ser de todo punto inútil. As teorías sobre a especialización de Herbert Spencer prepararon o terreo para o deseño do mundo industrial e postindustrial. E agora Stern propón a solución do desastre que se aveciña, a base de comportamentos economicistas que contradín o propio sentido seguido pola sociedade postindustrial para o despampanante progreso. Desandar o andado é o que propón Stern para que a economía mundial non se desplome. Pensa que a ameaza poida facer reflexionar a individuo por individuo, a corporación por corporación, a lobby por lobby, a nazón por nazón. Nada máis inxenuo. E unha cousa é expresarse como un neno e outra que o neno sexa estúpido...

Preocuparán, si, os números, as contas; pero os de cada cal, non as globais, non as totais, nin a vida en sentido biolóxico. Mentres que cada cal, cada emporio, cada fábrica de coches poida seguir adiante hoxe, para nada importaralle o afundirse mañá, e menos se o risco está en afundir ao mesmo tempo que as demais.

Cando xeración tras xeración veu actuando no mundo "exclusivamente" activada polo beneficio, polo incentivo da posesión que lle fixo "prosperar", e potenciado aínda máis polo sistema económico so pretexto de que a ambición do individuo (refreada nuns países só coa relixión e noutros, como a Gran Bretaña, co Salvation Army), era o principio e o motor do desenvolvemento, non pode de repente dar marcha atrás na engranaxe económica a xeración que lle correspondería facer o que debera para salvarse a si mesma. Preferirá que a humanidade se diezme rápida ou repentinamente, a claudicar. ¿Perder, decrecer? Na ruleta da economía política é sabido que todas xogan ao todo ou nada e que os límites ponllos sómente a maior potencia mercantil ou política ou armamentística doutro competidor, pero nada estraño a eles.

Falaba fai uns días da liberdade totalitaria, un modo de entender a liberdade compatible coa existencia digna e intelixente. Nun modelo de sociedade en que esa concepción estivese arraigada, as medidas a adoptar propostas por Stern cobrarían corpo inmediatamente e o mundo pasaría á acción imprescindible para salvar ao planeta e á humanidade de si mesma. Pero ¿quen, con esta filosofía infame da eficacia, da productividade conseguida por norma a base da rapiña e da maquinación, da deshonra da creba, do incentivo e da penalidade crematística, do beneficio e da perda corporativos ou individuais, da cobiza e o refreo da codiza só cunha moral que (en occidente) entre condenar a avaricia e potenciala cada día que pasa máis se decanta por alentala?

Stern cumpre co seu cometido de informar sobre efectos e solucións a petición do goberno británico asustado polo que se nos vén encima. Pero o vaticinio propio dun facilón oráculo de Delfos dicta o que desde fai moitos anos vénlle dictando a calquera cerebro sinxelo que non vive durmido ou obsesionado polo posuír, máis ben polo amontoar...

¿Quen pode esperar que alguén sexa capaz de deter o motor que a miles e miles de revolucións propulsou ata agora o progreso (o material está claro)? O aprendiz de bruxo aplica o conxuro mentres o Bruxo durme, pero logo non sabe como deter os efectos do conxuro. Só o Bruxo pode facer que as cousas volvan ao seu ser, á normalidade. O terrible entre humanos, é que nas últimas décadas existiron e existen infinitos aprendices de bruxo pero non existen Bruxos para remediar as torpezas, os fatais errores de cálculo e imprudencias do aprendiz. Por iso é facilmente predecible que os dirixentes e magnates do mundo non se moverán nin un só milímetro de onde están.

Non hai mais botar unha ollada soamente a este país, a España, e ilustraranos o que lle espera ao futuro á vista. En lugar de diminuír a emisión dos gases contaminantes, como estaba previsto desde a Unión Europea, no último lustro aumentaron. A seca é un feito. Pois seguen as canchas deportivas, as glorietas, os parterres públicos tan verdes como nun paraíso de auga. Desde todos os países occidentais os pescadores esgotan os bancos de peces, vólvese á carga contra a balea, o coche particular segue en alza, as nacións industriais maldín se as vendas deses focos de carbono decrecen, a administración estadounidense propón a tala de bosques para que non se incendien, o Amazonas arruínase por días...

¿Quen cren estes asustadizos repentinos: o economista que se limita a dar o informe e os políticos británicos que ata agora non pensaron máis que en guerras para alimentar as fontes de CO², que os magnates, os industriais, os constructores, os madeireiros, os promotores que volveron as costas ás enerxías alternativas van a iluminarse de súpeto e a abandonar a rapiña, o saqueo febril dos recursos e o patrimonio que pertence ao planeta? Nestas condicións ¿cre Stern e alguén coa cabeza no seu sitio que non sexa un inxenuo ou optimista tan perigoso como eles, que quen ten a terrible responsabilidade neste senso, escoitaranlle e modificarán unha micra o seu comportamento avaricioso e filibustero?

A sorte está botada, Mr. Stern. Moitas grazas polos seus esforzos en 700 páxinas. Pero a real solución do grave do mundo non está nin nos números, nin na economía, nin na política. Está na sabedoría da que absolutamente carecen todos os homes e mulleres sobresaíntes polas súas capacidades para a representación teatral á fronte dunha tecnoloxía que, encima, inventaron outros que pouco recordamos ou non coñecemos.

O que lle falta ao mundo é alguén como aquel que fai catro milenios comprendeu ao ser humano mellor que ninguén pero xa non existe. Aquel de a cultura hindú que sentenciou: “Cando sexa cortado o último froito, talado a última árbore e pescado o último peixe, o home comprobará con asombro que o diñeiro non se come”. Só entón, cando xa non haberá solución, todos os que aínda sobrevivan estarán dispostos a facerlle caso...

Jaime Richart

Fonte: Sobre el informe Stern

Kaos en la red