:: INFÓRMATE dende a Galiza ::

Centos de toneladas de mercurio español contaminan a India

Archivado en Denuncias • Fecha: 07-07-2006 14:24

David Jiménez

Centos de toneladas de mercurio procedentes de España están contaminando os ríos, as colleitas, os chans e o auga de millóns de persoas na India. O Goberno español, a través da empresa pública Minas de Almadén e Arrayanes (Mayasa), converteuse no principal exportador internacional do mineral, que contén unha perigosa neurotoxina, a este país asiático, onde ONG e científicos independentes acusan ás autoridades españolas de converter o seu territorio nun 'basureiro tóxico'.

As vendas de mercurio reciclado español prodúcense a través de intermediarios de Singapur con destino final cara a empresas indias que a miúdo teñen un longo historial de abusos contra o medio ambiente. Diferentes estudos demostraron que a toma de mercurio, ata en doses pequenas, afecta gravemente ao sistema nervioso, os rilos e o fígado, causa malformacións en fetos e, nos casos de maior gravidade, pode provocar trastornos mentais e, ata, a morte.

“Os estudos demostran que o mercurio procedente de España e outros países contaminou a cadea alimenticia a través do auga. Non hai dúbida de que está afectando á poboación, pero é imposible saber o número exacto de vítimas”, asegura Ravi Agarwal, director da organización india Toxic Link, que leva anos promovendo a suspensión das exportacións.

Mayasa, que ten minas en Almadén, Cidade Real e son as máis antigas do mundo con máis de 2.000 anos de historia, deixou de extraer este contaminante mineral en 2002, pero mantén grandes excedentes almacenados e, nos últimos anos, aumentou as súas reservas adquirindo mercurio sobrante dos sectores do cloro e a sosa na Unión Europea.

O metal pesado, considerado polo Programa de Medio Ambiente da ONU como unha 'ameaza mundial', véndese sobre todo a países pobres como a India, Colombia, Perú, Brasil ou Irán, onde non existen os controis e as leis que limitan o seu uso en España. Unha gran parte termina contaminando o aire e os ríos de comunidades que, moi a miúdo descoñecen a súa existencia. Toda a minería vinculada á extracción do ouro utiliza mercurio.

A presión internacional levou á Unión Europea a acordar o pasado ano a prohibición das exportacións de mercurio a terceiros países a partir de 2011. As nacións que comercian co metal pesado teñen, a partir deste momento, dúas opcións: almacenar o mercurio do que dispoñen ou vendelo no estranxeiro antes de que entre en vigor a nova lexislación. Finlandia ou Países Baixos optaron pola primeira opción; España, pola segunda.

Mayasa ten entre os seus plans converterse nun centro tecnolóxico de almacenamento e tratamento de mercurio e evitar, así, ter que botar o material reciclado en países do Terceiro Mundo. Á espera de que o cemiterio químico sexa unha realidade a pleno funcionamento, a empresa dependente do SEPI planea seguir atendendo unha demanda internacional de mercurio que a Comisión Europea calcula en 3.600 toneladas.

Organizacións como Toxic Links na India e Ecologistas en Acción en España temen que o longo período establecido na estratexia comunitaria para a cancelación das exportacións leve a países como España a acelerar a venda das cantidades que aínda ten no seu poder. O mercurio español utilízase na India na elaboración de centos de produtos industriais: pilas, luces fluorescentes, cloro, termómetros, amalgamas dentais (empastes) ou material sanitario entre outros.

“Existen alternativas para realizar a maior parte deses produtos sen mercurio, sen un maior custo para os fabricantes, pero aínda así se segue utilizando”, asegura Leticia Bacelga, coordinadora de Ecologistas en Acción, que representa en España a campaña internacional Mercurio Cero.

A falta de control sobre o mercurio que chega á India fai que non se saiba o destino final do 90% das exportacións españolas. Calquera pode, por exemplo, comprar unha botella chea de mercurio nalgúns dos mercados de rúa da capital india de Nova Delhi. “A posibilidade de que sexa mercurio español é moi alta. É unha situación grave tendo en conta que só é necesario un gramo de mercurio para contaminar unha zona de 20 hectáreas”, asegura Ravi Agarwal, director da organización Toxic Link, e un dos participantes nas conversacións que levaron á prohibición comunitaria aprobada o pasado ano.

As cifras do Ministerio de Comercio indio indican que España exportou á India máis de 600 toneladas de mercurio desde 1997. As máis de 100 toneladas enviadas no período 2004-2005 converteron a Madrid no principal vendedor de mercurio reciclado no país asiático, por encima de Xapón (21 toneladas) ou EEUU (28 toneladas).

Unha das grandes contradicións do mercado internacional de mercurio é que a súa utilización está prohibida ou limitada na maioría dos países ricos que, como España, desfanse del en terceiros países. O Centro para a Ciencia e o Medio Ambiente da India (CSE nas súas siglas en inglés) levou a cabo estudos que mostran os danos que as exportacións de mercurio están provocando entre a poboación india.

O nivel deste metal pesado, que unha vez liberado ten unha gran mobilidade no chan e nos ríos, excedeu os límites considerados seguros en moitos dos acuíferos do país e nas costas, onde millóns de persoas consomen peixe altamente contaminado. Os peixes non son capaces de eliminar o mercurio que termina afectado a quen os come.

“Non podemos seguir sendo o basureiro tóxico do mundo. A poboación india está sendo exposta a un gran risco”, asegura Sunita Narain, directora do CSE e unha dos activistas que acusan abertamente a España de estar “envelenando” á India.

David Jiménez

Fonte: Cientos de toneladas de mercurio español contaminan la India